Littekenbreuk

               


Een littekenbreuk of een hernia cicatricalis is een uitpuiling van het buikvlies  (peritoneum) op een zwakke plaats in een litteken van een voorgaande buikoperatie.

Ondanks dat een incisie van een buikoperatie correct gesloten wordt, ontwikkelen een belangrijk deel van de patiënten op termijn een hernia op het litteken. Hiervoor zijn verschillende risicofactoren bepalend, zoals overgewicht, rookgedrag, ontsteking en infectie van de wonde. Maar ook zonder risicofactoren kan een littekenbreuk optreden. Zelf op de plaats van de kleine incisie van kijkoperaties kunnen littekenbreuken (trocarhernia) voorkomen.

Absoluut niet! Vele littekenbreuken veroorzaken weinig of geen klachten. Veel mensen hebben een kleine littekenbreuk maar weten het zelf niet. Anderzijds is het zo dat sommige mensen met een pijnlijke en steeds groter wordende littekenbreuk blijven lopen omdat zij angst hebben voor een operatie. Hierdoor kan het gebeuren dat bepaalde mensen zich melden bij onze dienst met hele grote littekenbreuken. 

Een littekenbreuk die veel pijn doet en een zwelling vertoont die niet kan worden weggeduwd, is een urgentie. Deze zogenaamde "ingeklemde littekenbreuk" kan immers darmstructuren bevatten die kunnen afsterven door afsnoering van de bloedvoorziening. Deze patiënten dienen zich onmiddellijk naar de dienst Spoedgevallen te begeven en indien daar de navelbreuk ook niet kan worden teruggeduwd, zal deze dringend geopereerd moeten worden. Toch is een ingeklemde littekenbreuk eerder zeldzaam en worden meer dan 90% van de patiënten geopereerd in niet-urgente omstandigheden.

       

Littekenbreuken bij volwassenen worden best hersteld met een prothese of "netje". Het aanbrengen van deze prothese kan via een open ingreep of via een kijkoperatie gebeuren. De grootte en ligging van een littekenbreuk is erg verschillend en diverse factoren zullen bepalen welke operatiemethode bij meest aangewezen is.

Laparoscopisch littekenbreuk herstel  
Bij de meeste littekenbreuken waarvan we denken dat we de opening in de buikwand (breukpoort) zullen kunnen sluiten kiezen we in het Hernia Centrum Maria Middelares Gent voor een laparoscopische littekenbreukoperatie. Bij grote littekenbreuken waarvan de breukpoort niet met een kijkoperatie kan worden gesloten of om een andere goede reden kan de voorkeur uitgaan naar een open ingreep op klassieke wijze. Uw chirurg zal dat dan ook zo met u bespreken tijdens de preoperatieve consultatie. 

Bij een littekenbreukherstel met een kijkoperatie kan een grote prothese worden geplaatst. Belangrijk is dat de prothese goed aan de buikwand wordt vastgemaakt doormiddel van  "nietjes". Deze nietjes zullen de prothese aan de buikspieren vasthaken en dit kan in de eerste periode na de operatie vrij veel pijn doen, zeker wanneer u niest of hoest, want dan spannen de buikspieren op. Belangrijk is dus een goede pijnstilling de eerste dagen na zo'n laparoscopisch littekenbreukherstel. Voor een laparoscopisch littekenbreukherstel wordt een prothese gebruikt die aan één kant zacht is en vergroeiingen met de darmen tegengaat.

Robot geassisteerd laparoscopisch littekenbreuk herstel
In September 2016 startte het Hernia Centrum Maria Middelares Gent als eerste Europese centrum met het aanbieden van robot geassisteerd laparoscopisch hernia herstel. Dit gebeurde na een uitgebreide opleiding in de Verenigde Staten waar inmiddels 5% van alle littekenbreukoperaties bij volwassenen robot geassisteerd worden uitgevoerd. De ingreep is in essentie dezelfde als met traditionele laparoscopie, maar de instrumenten en de camera worden vanuit een console door de chirurg gehanteerd. In het Hernia Centrum Maria Middelares Gent maken we hiervoor gebruik van de nieuwste generatie robot Intuitive DaVinci Xi en intussen is Dr Muysoms opleider voor Europese chirurgen in deze nieuwste innovatie in de buikwandchirurgie.
Samen met andere chirurgen die een robot geassisteerde littekenbreukherstel uitvoeren werden enkele innovatieve techniek ontwikkeld in het Hernia Centrum Maria Middelares Gent waarbij de prothese niet in de buik maar tussen de verschillende spierlagen wordt geplaatst. Deze nieuwe techniek die TARUP (trans abdominal reromuscular umbilical prosthesis) werd genoemd behoudt de voordelen van de kijkoperatie, maar vermijd het plaatsen van een prothese in contact met de darmen en vermijd de pijnlijke fixatie van de prothese met nietjes. Voor erg brede littekenbreuken werd een robot geassisteerde techniek ontwikkeld die roboTAR (robot assisted Transversus Abdominus Release) werd genoemd en vermijd dat de gehele wonde weer dient te worden opengemaakt. Niet elke patiënt komt in aanmerking voor een roboTAR, maar indien wel zijn de voordelen erg groot door vermijden van grote incisies.

Open littekenbreukherstel  
Bij littekenbreuken die wegens hun grootte of ligging niet in aanmerking komen voor een voor een laparoscopisch herstel zal een open techniek worden uitgevoerd. Hierbij wordt een grote prothese geplaatst tussen de verschillende spierlagen volgens de techniek van Rives-Stoppa of met een TAR operatie (Transversus Abdominus Release).

Een littekenbreukoperatie is over het algemeen een veilige operatie en ernstige complicaties zijn zeldzaam. De mogelijke complicaties worden hieronder opgesomd. Deze lijst is niet volledig, maar bevat de meest frequente verwikkelingen:

  • Bloeduitstortingen, wondinfectie en openkomen van de wondjes.
  • Nabloeding in de buikwand of aan de navel; soms is een heroperatie noodzakelijk.
  • Ontsteking van de prothese.
  • Accidenteel letsel van de darm of van een ander buikorgaan.
  • Een omschakeling van een kijkoperatie naar een open ingreep.
  • Complicaties niet rechtstreeks door de operatie: longontsteking, blaasontsteking, hartritmestoornissen ...
  • Complicaties eigen aan de algemene verdoving of de epidurale verdoving.
  • Op langere termijn blijven sommige patiënten pijn hebben in de operatiezone.

Enkele nevenwerkingen zijn heel frequent en zijn geen reden tot ongerustheid. Na de operatie zal op de plaats waar de littekenbreuk zat, vaak nog gedurende enkele weken een zwelling aanwezig zijn. Dat is een vochtophoping (ook wel seroom genoemd) die meestal geen pijn doet maar vaak voor ongerustheid zorgt bij de patiënt. Deze zwelling is een normaal neveneffect van de operatie. Ze zal langzaam vanzelf verdwijnen. Als uitzonderlijk toch pijn ontstaat door de vochtophoping, kan de chirurg beslissen om de vochtcollectie leeg te prikken.  

Een ander vaak voorkomende neveneffect zijn bloeduitstortingen ter hoogte van de wondjes. Deze zijn ook geen reden tot ongerustheid, ze verdwijnen spontaan in de weken na de operatie. Bij twijfel of ongerustheid kunt u uiteraard steeds contact opnemen met uw huisarts of met onze dienst.      
 
Kan een littekenbreuk terugkomen? Door het plaatsen van een netje is de kans op een recidief littekenbreuk kleiner maar toch niet steeds vermijdbaar. Het is immers zo dat de netjes die we gebruiken wat kunnen krimpen en dat de zone van buikwandverzwakking rondom het litteken kan uitbreiden. Hierdoor zal op termijn ongeveer 20%  van de patiënten een nieuwe breuk rondom het litteken ontwikkelen. Vaak is deze klein en moet er geen tweede ingreep worden uitgevoerd. 

Als deze nieuwe littekenbreuk echter groot wordt en/of pijn doet zal een nieuw herstel nodig zijn met een grotere prothese. Ongeveer 3 op 20 patiënten (15%) zal in de tien jaar na het littekenbreukherstel een tweede ingreep dienen te ondergaan.  

Kleinere littekenbreukoperaties kunnen bij de meeste patiënten in dagkliniek worden uitgevoerd. Maar voor de grotere littekenbreuken zal een hospitalisatie met overnachting worden voorzien. De opnameduur is sterk afhankelijk van de grootte van de breuk en of de ingreep met een kijkoperatie kon worden uitgevoerd. Het is belangrijk dat u zo snel mogelijk na de operatie weer actief bent en veel beweegt. Wel raden we aan om gedurende een drietal weken het tillen van zware lasten te vermijden, alsook intensieve sportbeoefening.
U zal ook een buikband meekrijgen die u in de eerste weken als ondersteuning kan dragen.

Na de controleraadpleging bij de chirurg, drie weken na de operatie, zal u alles terug mogen doen, inclusief heffen en sporten.  

Bij ontslag uit het ziekenhuis zullen wij u vragen tien dagen na de operatie bij uw huisarts langs te gaan voor een wondcontrole en om hechtingen te laten verwijderen. Uiteraard kunt u of uw huisarts bij problemen ook steeds met onze dienst contact opnemen. 

Het Hernia Centrum Maria Middelares Gent rekent de officiële tarieven  van het RIZIV. De rekening zal u via de post worden toegestuurd na een periode van ongeveer drie maanden. Naast het ereloon voor de chirurg en de anesthesist zullen hierop ook de algemene kosten terug te vinden zijn van de ziekenhuisopname en van de gebruikte materialen zoals het netje.

Zoals in bijna alle ziekenhuizen het geval is, zal een supplement op de erelonen worden aangerekend bij keuze voor een één-persoonskamer. In Maria Middelares Gent bedraagt dit supplement maximaal 150% van het officiële tarief. Bij het kiezen van een meer-persoonskamer wordt geen ereloonsupplement aangerekend.